bedrijfsvoering Toolkit – Gebouwbeheersystemen (GBS)

Inleiding

Gebouwbeheersystemen (GBS) bieden facilitair managers veel voordelen. Ze geven inzicht in de prestaties en het energieverbruik van een gebouw, helpen bij het opsporen en oplossen van problemen. Onderzoek toont aan dat slechts 20% van de gebruikers optimaal gebruikmaakt van hun systemen waarbij ze 80% of meer van de mogelijkheden van hun GBS gebruiken.

Gebouwbeheersystemen (GBS) worden vaak als complex ervaren. Daarom is het belangrijk dat systemen gebruiksvriendelijk zijn en beschikken over duidelijke en goed gedocumenteerde handleidingen. Dit zorgt ervoor dat de kennis van het systeem niet verloren gaat wanneer medewerkers vertrekken.

Het kan nuttig zijn om dit deel van The Theatre Green Book te lezen in combinatie met het GBS-gedeelte van The Theatre Green Book deel 2, Duurzame gebouwen.

Een efficiënt gebouw vraagt om een GBS dat gebruiksvriendelijk en intuïtief te bedienen is. Te ingewikkelde systemen leiden er vaak toe dat installaties continu blijven draaien of met verkeerde instellingen, wat resulteert in onnodig energieverbruik. 

Praktisch gebruik van het GBS

Het is aan te raden dat een medewerker dagelijks kort het GBS controleert. Vaak is een snelle check al voldoende om afwijkingen vroegtijdig te signaleren.

Denk bijvoorbeeld aan: 

• Een ketel die een lagere temperatuur heeft en daardoor langer draait. Dit kan een vroege indicatie zijn van een mechanisch probleem met de ketel.
• Instellingen die niet meer aansluiten op het huidige gebruik van het gebouw.

Bedenk hoe uw gebouw de komende weken zal functioneren en welke zones in het gebouw op een bepaald moment gebruikt zullen worden.  Controleer of ingestelde waarden (setpoints) nog realistisch zijn , Onhaalbare instellingen zorgen er bijvoorbeeld voor dat systemen continu blijven draaien.

Voorbeeld:
Als je een airconditioner op 30°C instelt, zal hij de ruimte niet sneller opwarmen dan wanneer hij op 25°C is ingesteld. Het systeem zal alleen langer draaien om een onhaalbare temperatuur te bereiken.

Slimme bediening en eenvoudige interfaces

Overweeg eenvoudige  bedieningspanelen op strategische plekken in het gebouw, zodat instellingen eenvoudig kunnen worden aangepast. Denk aan:

•  artiesteningang,
•  het kantoor van de bedrijfsleiding, 
• Regiecabines.
• Bespreekbureau
• Horeca kantoor

Deze interfaces kunnen vooraf ingestelde standen bevatten zoals:

• Bespreekbureau open voor publiek
• Foyer open voor publiek
• Voorstelling / Live
• Schoonmaak
• Pauze
• Alles uit  

Het is misschien nodig om de programmering  van je GBS  te laten bijwerken om de opties op je GBS platform te laten weergeven. Een modern GBS biedt toegang via een mobiel apparaat.

Instellingen optimaliseren

Pas setpoints aan op basis van gebruik en bezetting.

• Een aanpassing van 1°C kan circa 1% energie besparen
• In totaal kan dit tot ongeveer 5% kostenbesparing opleveren
  

Zorg altijd dat je voldoet aan wettelijke eisen zoals legionellapreventie. 

Ventilatie

• Verlaag de ventilatiesnelheid bij een lage bezetting. Bij geavanceerde GBS is het mogelijk om deze te koppelen aan het ticketverkoopplatform.
• Gebruik CO₂-sensoren of bezettingsmetingen.

Ventilatiesystemen zijn ontworpen op piekbelasting, dus lager gebruik is meestal geen probleem wanneer uw gebouw geen individuele kamer- of zoneregeling heeft, overweeg dan om het systeem te upgraden of te vervangen door een systeem met temperatuurregeling. In bezette ruimten kan individuele controle over de omgeving (temperatuur, ventilatorsnelheid, verlichting, enz.) helpen bij de algemene tevredenheid en mogelijk de productiviteit.

Nacht- en leegstandregelingen

Het aanpassen van de GBS-setpoints voor werking buiten de openingstijden is een andere manier om het energieverbruik en de kosten te beheersen. Je kunt 8 – 10% energie besparen terwijl het gebouw beschermt blijft bij extreem koud of warm weer. 

Hou als ondergrens 12°C aan om schade en schimmel te voorkomen en om binnen het door NEN1087 aanbevolen bereik te blijven.

Gratis koeling

Sommige ventilatiesystemen kunnen worden geprogrammeerd om de koelere buitenlucht te gebruiken om het gebouw af te koelen zonder de koelinstallatie te gebruiken. Dit kan vooral handig zijn in de zomermaanden.

Optimale start/stop

Een optimale opstartroutine past de starttijden van uw apparatuur automatisch aan op basis van het profiel van het gebouw en de vraag. Door apparatuur alleen te starten wanneer dat nodig is, zorgt u voor comfortniveaus voor de gebruikers van het gebouw, terwijl u energie bespaart. Veel moderne GBS kunnen deze ‘optimale start’-functie bieden, hoewel het programma vaak is uitgeschakeld of moet worden aangepast om correct te werken.

Slim omgaan met meldingen

Vaak genereert een slecht ingesteld GBS hinderlijke meldingen, waardoor ze uiteindelijk genegeerd worden. 

Een goed systeem onderscheidt:

• Kritieke meldingen
• Niet-kritieke meldingen
• Onderhoudsmeldingen

Belangrijke aandachtspunten

• Laat ventilatoren en pompen alleen zo hard draaien als nodig
• Voorkom overlap tussen verwarmen en koelen. Bijvoorbeeld: Verwarmen tot 21°C en koelen vanaf 24°C 
• Controleer of de lucht niet wordt verwarmd en vervolgens weer gekoeld wordt.. Controleer ook of luchtbehandelingsunits die lucht naar kantoren toevoeren niet zo zijn ingesteld dat ze koele buitenlucht opwarmen, om die lucht vervolgens weer af te koelen door koelunits in de kantoorruimte. Luchtbehandelingskasten kunnen meestal zo worden ingesteld dat de temperatuur van de luchttoevoer reageert op de verwarmings- of koelingsvraag van het gebouw.
• Controleer bedieningspanelen om te zien of een van de schakelaars is ingesteld op het handmatige of “hand”-symbool. Wanneer dat zo is, draait dit item 24/7 continu. Wanneer een systeem niet werkt op de “automatische” stand, is er mogelijk een probleem dat moet worden opgelost. Automatische besturing bespaart altijd energie.
• De meeste moderne GBS-systemen ondersteunen open communicatie  met systemen van andere leveranciers. Hierdoor ben je niet afhankelijk van één en dezelfde leverancier en is het mogelijk om modulair te renoveren.

Tot slot

Er zijn veel mogelijkheden om een GBS efficiënter en gebruiksvriendelijker te maken. Door duidelijk te beschrijven hoe je het gebouw gebruikt, kan een specialist een systeem ontwerpen dat beter aansluit op jouw praktijk.